نگاهی گذرا و اجمالی به سند تحول بنیادین وزارت آموزش و پرورش ایران :

سند تحول بنیادین در آذرماه سال 1390 در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب نهایی رسید.

این سند در 8 فصل تنظیم شده است. قبل از مقدمه ­ی سند سخنانی از امام خمینی بنیانگذار انقلاب اسلامی، به نقل ازصحیفه­ ی ایشان نقل شده است که در آن به کلیه­ ی مسوولین و تمامی دست­ اندرکاران نظام جمهوری اسلامی ایران سفارش شده است که به هرشکل ممکن وسایل و موجبات ارتقای اخلاقی، اعتقادی، علمی و هنری جوانان را فراهم سازند و نسل جوان را تا مرز رسیدن به بهترین ارزش­ها و نوآوری­ها همراهی نمایند و روح استقلال و خودکفایی را در آنان زنده نگاه دارند. سپس سخنان  رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله خامنهای آورده شده است . آنچه که در سخنان ایشان بسیار چشمگیر و برجسته است دغدغه ­ی ایشان نسبت به امر تحول در آموزش و پرورش است .

ایشان به دو نکته اشاره دارند، نکته­ ی اول آن که از دیدگاه ایشان آموزش و پرورش شدیداً نیازمند یک تحول اساسی است و نکته­ ی دوم آناست که به نظر ایشان بهترین افراد و برجسته­ ترین متفکرین و نخبگان کشور در زمینه­ های مختلف علمی، فرهنگی و ... باید طرح مزینی رابرای آموزش و پرورش تدوین سازند؛ چراکه بنیان این نهاد و در واقع سازمان آموزش و پرورش برگرفته از مفاهیم و اندیشه­های غربی استو از این رو، این نیاز مبرم وجود دارد که فلسفه­ ی آموزش و پرورش اسلامی باید روشن و مشخص گردد و بر اساس این فلسفه است که بایدافق آتی و آینده­ی آموزش و پرورش کشور معلوم گردد . ضمناً به این نکته نیز اشاره نموده اند که در پشت واژه­ی تحول، کار بسیار گسترده وعظیمی نهفته استدر مقدمه­ی سند تحول بنیادین، به این نکته اشاره شده است که عرصه­ ی تعلیم و تربیت یکی از مهم­ترین زیرساخت­ های تعالی همه جانبه­ ی کشورو ابزاری جدی در راستای ارتقای سرمایه­ ی انسانی شایسته­ ی کشور در زمینه­ های گوناگون است و از این رو، تحقق آرمان­ های متعالی انقلاب اسلامی ایران همچون احیای تمدن عظیم اسلامی، حضور سازنده، فعال و پیشرو در بین ملت­ها و کسب آمادگی برای برقراری عدالت و معنویت در جهان در گرو تربیت انسان­های عالم، متقی و آزاده و خلاق است و این تعلیم و تربیت باید بتواند «حیات طیبه»، «جامعه­ی عدل جهانی» و«تمدن اسلامی – ایرانی» را تحقق بخشید. در پرتو چنین سرمایه ­ی انسانی متعالی است که جامعه ­بشری آمادگی تحقق حکومت جهانی «انسان کامل» را پیدا می­کند و در سایه­ ی چنین حکومتی ظرفیت و استعدادهای بشری به شکوفایی و کمال خواهد رسید.

در فصل اول سند تحول بنیادین که تحت عنوان «کلیات» نامگذاری شده است، اصطلاحات و واژگان کلیدی به کار رفته در سند مورد بحث و بررسی قرار گرفته­اند و تعریف شده­ اند. مانند : «نظام تعلیم و تربیت رسمی و عمومی» ، «تعلیم و تربیت»،«ساحت­های تعلیم و تربیت»، «نظام معیار اسلامی»، «شایستگی­ های پایه»، «هویت»، «معلم و مربی» «جامعه­ ی اسلامی»، سنین لازم­ التعلیم»، «حیات طیبه»، «چشم­ انداز»، و «نظام دوری».

در فصل دوم که تحت بیانیه­ی ارزش­ها نامگذاری شده است، پس از بیان منابع ارزشی سند، به 30 گزاره­ی ارزشیکه محور نظام تعلیم و تربیت است، اشاره شده است . از مهمترین این گزاره ها میتوان به  : 1- آموزه های قرآن کریم 2- آموزه های مهدویت وانتظار 3- میراث نظری و عملی حضرت امام خمینی (ره) و . . . اشاره کرد.

فصل سوم تحت عنوان «بیانیه­ی مأموریت» نامگذاری شده است که در این قسمت به این نکته اشاره شده استکه نهاد آموزش و پرورش مأموریت دارد تا با تأکید بر شایستگی­ های پایه، زمینه­ ی دستیابی دانش­ آموزان در سنین لازم ­التعلیم طی 12 پایه ­ی تحصیلی (چهار دوره­ی سه ساله)، به مراتبی از حیات طیبه در ابعاد فردی، خانوادگی، اجتماعی و حتی جهانی را به صورتی منسجم و نظام­مند،همگانی، عادلانه و الزامی در ساختاری کارآمد و اثربخش فراهم سازد و انجام این مهم نقشی زیرساختی در نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومیخواهد داشت.

فصل چهارم که تحت عنوان «چشم­انداز» نامگذاری شده است؛ به ویژگی­های نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومیدر افق 1404 می­پردازد. در این فصل مبحثی ذیل عنوان «مدرسه در افق چشم­ انداز» مطرح گردیده است که طی آن به این نکته اشاره شدهاست که بر پایه چشم انداز 1404، «مدرسه جلوه­ای از تحقق مراتب حیات طیبه، کانون عرضه­ ی خدمات و فرصت­های تعلیم و تربیت، زمینه­ساز درک و اصلاح موقعیت توسط دانش­آموزان و تکوین و تعالی پیوسته­ ی هویت آنان بر اساس نظام معیار اسلامی، در چارچوب فلسفه برنامه ­ی نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران محسوب می­شود.